close
تبلیغات در اینترنت
در هیاهوی زندگی در یافتم::چه دویدنهایی که فقط پاهایم را از من گرفت در حالیکه گویی ایستاده بودم!!!چه غصه هایی که فقط سپیدی مویم را حاصل شد در حالیکه قصه ای کودکانه بیش نبود...دریافتم:: کسی هست که اگر بخواهد میشودواگرنخواهد نمیشود به همین سادگی!!!کاش نه میدویدم نه غصه میخوردم فقط اورا نگه میداشتم او خودش بجایم میدویدوغصه میخورد.....از انسانها غمی به دل نگیر؛زیراخودنیزغمگینند؛باآنکه تنهایندولی ازخودمیگریزند،زیرابه خودوعشق خودشک دارند.پس دوستشان بدار اگرچه دوستت نداشته باشند.......

مهرهای هخامنشیان

شنبه 24 آذر 1397
توضيحات بنر تبليغاتي



نویسنده : سمیه درک زاده |

 

مهرهای هخامنشی
در میان آثار هنری هخامنشیان مُهرها جای خاصی را به خود اختصاص داده و از لحاظ شیوه‌ی هنری از ویژگی‌های خاصی برخوردار می‌باشند. مُهرهای استوانه‌ای، مُهرهای مسطح و مُهرهای حلقه‌ای این دوران روش‌های گوناگونی از شیوه‌ی آشوری و بابل جدید تا سبک جدید یونانی را منعکس می‌سازند که در دوره‌ی هخامنشی یکپارچه شدند. در میان مُهرهای هخامنشی مُهرهایی که با سبک ایرانی ساخته شده‌اند، بسیار جالب توجه می‌باشند. این‌گونه مُهرها برای مقاصد اداری به وسیله‌ی فرمانروایان اولیه هخامنشی از داریوش یکم (486 ـ 522 ق . م) تا اردشیر یکم (422 ـ 456 ق.م) بکار می‌رفتند در حالی‌که افراد ویژه، مهرهای حلقه‌ای یا مهرهای مسطح داشتند. استفاده از مهر استوانه ای در اوایل دوران هخامنشی جالب توجه‌تر از همه است، زیرا اندکی پیش از آن در بابل، یعنی سرزمین اصلی مهرهای استوانه‌ای این نوع مهرها به مقدار وسیعی جای خود را به مهرهای مسطح داده بود. در آشور نیز از زمان سارگون (705 ـ 721 ق.م) مهرهای مسطح به عنوان مهرهای رسمی سلطنتی مورد استفاده قرار گرفته بودند.
شاید ایلامی‌ها مهرهای استوانه ای را نسبت به بابلی‌ها برای مدت طولانی‌تری حفظ کردند و در این میان پارسی‌ها این رسم را از ایلام به ارث بردند. نشان و تاثیر میراث ایلامی را در یک مُهر استوانه‌ای به‌خوبی می‌توان مشاهده نمود. در این مُهر، شاه بر روی اسفینکس‌ها ایستاده و به علامت پیروزی، دو شیر را از پاها گرفته و به هوا بلند کرده است. این طرح ترکیبی کاملا شبیه به موضوع یک مهر استوانه‌ای ایلامی قرن سیزدهم پیش از میلاد است.
بیشتر مهرهای استوانه‌ای ظریف هخامنشی از سنگ یمانی روشن، سنگ لاجورد آبی تند یا سنگهای رنگارنگ دیگر ساخته می شدند. مُهرهای ساخته شده از مواد پست‌تر، مانند سنگ آهکی صورتی مایل به قهوه ای یا خاکستری یا سیاه، سنگ صابونی یا حتی گل پخته، احتمالا به کارمندان با درجات پایین‌تر از آنهایی که می‌توانستند از عهده فراهم نمودن ظریف‌ترین سنگ‌ها برآیند، تعلق داشته اند.
گذشته از شکل معمولی استوانه ای، مهرهای استوانه‌ای ـ مسطح نیز در دوره هخامنشی بکار برده می‌شدند. این‌گونه مهرها در بالا، وسیله‌ای برای آویزان کردن داشتند و نه تنها بر سطح استوانه بلکه بر انتهای آن نیز کنده‌کاری شده بود. این نوع مهر، ویژه‌ی اوراتویی‌ها است، مانند عوامل دیگر اورارتویی، این عامل هنری نیز می‌توانسته است به وسیله‌ی مادها بدست هخامنشیان رسیده باشد. با این حال، مُهرهای استوانه‌ای مسطح مادها، هنوز به روشنی از مُهر های هخامنشی جدا نشده اند.
در روی یک مهر استوانه‌ای دیگر، کی‌نمیش حقیقی‌تر از شجاعت پهلوانی پادشاه و نیروی مقاومت ناپذیر او با یک شیر را نشان می دهد. این مهر که از شهر تبس واقع در مصر یافت شده است نام و لقب داریوش شاه بزرگ را در بر دارد که به پارسی، ایلامی و بابلی نوشته شده است. بال‌های یکپارچه نماد اهورامزدا را که در روی این مهر کنده‌اند، می‌توان با طرحهای مشابه در نقش برجسته بیستون و در نمای آرامگاه صخره‌ای داریوش و جانشینانش مقایسه کرد. البته این مهر استوانه‌ای با نقش داریوش و نام کنده شده وی بر آن، مهر شخصی شاه نبوده بلکه به یکی از صاحب منصبان عالی رتبه شاهنشاهی تعلق داشته است.
مهر استوانه ای بدست آمده از مصر، داریوش را ایستاده در کنار ارابه ران خود، در ارابه‌ای که با دو اسب کشیده می شود نمایش داده است. شاه، تیرهایی را به سوی شیری رها می‌کند که مانند هیولایی نیمه انسان روی دو پای خود به هوا بلند شده و قابل مقایسه با شیر پلاک به دست آمده از زیویه می‌باشد. جسد دومین شیر( اما در یک مقیاس کوچکتر) در زیر پای اسبها دراز افتاده است. دو نخل خرما، صحنه را میان می‌گیرند. این صحنه نقوش ساسانی را فراتر از زمان خود نشان می‌دهد که در آن شکار شاه را به عنوان پیشگویی پیروزی شاهی، چون یک نتیجه پیش‌بینی شده هم زنده و هم مرده نمایش می‌دهند.
نوع دیگری از مُهر استوانه‌ای تنها نقش یک گاو نر را نشان می‌دهد، خطوط ظریف، سبک سازی واضح بدن و سطوح صاف این گاو، انسان را به یاد نقوش برجسته تخت جمشید می‌اندازد.
با توجه به نقوش کنده شده مهرهای استوانه‌ای شکل چنین بر می‌آید که موضوع‌ها از جهان مذهبی خارج شده و وارد دنیای عادی گردیده است. به‌عنوان مثال گاهی روی این نوع مهرها، شاه را در حال ایستاده روی یک شیر به معرض نمایش قرار داده اند که این گونه تصاویر از نقوش قدیمی خدایان مشرق زمین اقتباس یافته است و شاه در عین حال در یک دست کمان و در دست دیگر سه عدد تیر دارد که کمان در این تصویر نشانه قدرت شاهی بوده که مشابه آن روی مهرهای استوانه‌ای شکل و نقوش برجسته بیستون و نقش رستم و روی نمای گور دخمه قیزقاپان نیز نشان داده شده است.
در روی یک مهر استوانه‌ای شکل در میان مجلس، خدا و آتشدان و پادشاه را تصویر کرده‌اند و در اطراف شاه به طور قرینه موضوع‌های دیگر اضافه شده است که مجلس را پر کند. حتی در میان تصاویر، نقش جنگ میان مادها و سکایی‌ها، نیز جلب توجه می‌کند. در بعضی موارد برای این‌که منظره‌ای را مجسم کرده باشند درخت خرمایی را در زمینه نقش مجلس نشان داده اند بدون این‌که رابطه‌ای با قسمت‌های دیگر تصاویر داشته باشد. البته روی تمام مهرهای این عصر، قهرمان مجلس، پادشاه است که همیشه پیروز بوده و به منزله‌ی نشانه‌ای از دولت هخامنشی می‌باشد.
مهرهای مدور یا بیضی شکل بنا بر سنت‌های قدیم آسیای صغیر ساخته می‌شدند. این مهر‌ها بیشتر در بخش‌های غربی قلمرو هخامنشی مورد استفاده قرار گرفته و از نظر شیوه‌ی کار و سبک و تنظیم و ترکیبشان جزو دسته مهرهای استوانه‌ای شکل به‌شمار می‌روند. از مُهرهای مسطح مُدور و بیضی شکل، چند نمونه در آسیای صغیر کشف شده اند که در اینجا به معرفی بعضی از آنها می‌پردازیم:
1) یک مهر دایره‌ای شکل از گل‌رس ساخته شده و در کاوشهای داسکیلیوم واقع در 2‌کیلومتری دریاچه مانیاس بدست آمده و قطر آن در حدود 5/3 سانتیمتر می‌باشد. در روی این مهر به صورت برجسته مغی را با لباس بلند که تا به مچ پا می‌رسید تصویر نموده‌اند. در مقابل این مرد روحانی که از طرف راست به معرض نمایش گذارده شده است خط آرامی به چشم می‌خورد، در دست چپ او «برسم» و در دست راستش یک عصا جلب توجه می‌کند. روی دوش این مرد روحانی یک شنل بلند که کاملا شبیه شنل‌های مادهاست به چشم می‌خورد. با توجه به شکل ظاهری این تصویر، آن را می‌توان از یک‌طرف با تصویر مغی که در چهار طرف آتشدان کاپادوکیه و از سوی دیگر با تصاویر مردانی که در نمای گور دخمه قیزقاپان و سکاوند موجود است از نزدیک مقایسه نمود. از طرفی تصویر مرد روحانی که در روی مهر هخامنشی جلب توجه می‌کند قابل مقایسه با نقش مغ‌هایی می‌باشند که در روی یادمان‌های داستکیلیوم نمایش داده شده‌اند.
2) اثر یک مهر مسطح از دوران هخامنشی بر روی گل‌رس و به شکل بیضی که در کاوش‌های داسکیلیوم یافت شده است، بسیار جالب توجه می‌باشد. در این اثر، شاه به طرف راست بر روی تخت نشسته و در پشت سر او سه خدمتکارش و در جلوی او دو عدد آتشدان و یک تصویر دیده می‌شود. شبیه این گونه تصاویر در حجاری‌های تخت جمشید به ویژه بالای گور دخمه‌ها به چشم می‌خورد. ابعاد این اثر 4×8/3 سانتیمتر می‌باشد.
3) یک مهر مسطح هشت‌گوشه که از سنگ ساخته شده، در کاوش‌های ساحل سارد بدست آمده است. در قسمت بالای استوانه این مهر نیم‌بیضی شکل، سر2 مرغابی که از بالا به طرف پایین آویزان می‌باشند جلب توجه می‌کند. این شیوه هنری را در میان گنجینه زیویه بر روی یک گُرز سنگی که از مرمر سفید ساخته شده و اثر سکایی‌ها می‌باشد می‌توان مشاهده کرد. در قسمت بالای این مهر، جهت آویختن آن به گردن حلقه‌ای ایجاد شده که داخل حلقه را طلا کاری کرده‌اند. در سطح این مهر هخامنشی، یک بز بالدار که فقط دارای یک شاخ می‌باشد به چشم می‌خورد.
بلندی این مهر 3 سانتیمتر بوده و امروز در موزه باستان شناسی استانبول به معرض نمایش گذارده شده است. شبیه تصویر بز بالدار که در روی مهر سادس جلب توجه می‌کند در روی بعضی از مهرهای استوانه‌ای شکل هخامنشیان نیز دیده می شود.
در روی یکی از این مهر‌ها با حروف فارسی باستان جمله من پادشاه خشایارشا هستم به چشم می‌خورد.
البته لازم به توضیح می‌باشد که از قرن پنجم پیش از میلاد به تقلید از هنر یونان، مهرهای هخامنشی بتدریج به صفحات مدور یا بیضی که روی آن تصاویر مجسم می‌گردید، مبدل شده‌اند. در روی این گونه مهر‌ها موضوع‌هایی که به معرض نمایش گذارده شده اند عبارتنداز : مجالس شکار یا جنگ که رد آن حرکات به صورت طبیعی نشان داده شده و بسیاری از موضوع‌هایی که مربوط به زندگی روزمره و یا تصویر حیوانات درحال تاخت می‌باشند به چشم می‌خورد. در این گونه مجالس، پادشاه شرکت ندارد و این نوع تصاویر احتمالا مربوط به مجالس ملی می‌باشد. البته اشخاصی که در این مجالس شرکت کرده‌اند معمولا از خود تحرک چندانی نشان نداده و هنرمند در بکارگیری چنین شیوه‌ای جهت نشان دادن تصاویر، احتمالا از هنر یونان الهام گرفته است. بنابراین در عصر هخامنشیان هنر مهرسازی نیز بدون تاثیرپذیری رشد نکرده و غالبا از عناصر هنرهای خارجی به ویژه بابلی، آشوری، ایلامی از یک طرف و از سوی دیگر از هنر آسیای صغیر و همسایه غربی آن یعنی یونان الهام گرفته است. ولی با وجود این هیچ وقت تقلید به صورت کورکورانه نبوده ، بلکه هخامنشیان آنها را بنا بر میل و سلیقه خود به صورت جدیدی درآورده و به این ترتیب خواسته‌اند تا هنر خودشان را حتی در ساختن مهرها ، مافوق مهرهای بیگانگان نشان بدهند.
البته لازم به توضیح می‌باشد که در کاوش‌های ارگیلی (داسکیلیوم)، حدود 300 مهر از عصر هخامنشیان بدست آمده است که در روی آنها نوشته‌هایی به خط پارسی باستان و آرامی دیده می‌شود که در کنار این نوشته ها نقوشی از قبیل صحنه نبرد یک انسان با یک حیوان افسانه‌ای (شیربالدار و دارای شاخ) و یا نقش اسفنکس و یا بز بالدار با یک شاخ جلب توجه می‌کند.

امتیاز : نتیجه : 1 امتیاز توسط 1 نفر مجموع امتیاز : 6


نمایش این کد فقط در ادامه مطلب

تاریخ : سه شنبه 2 اسفند 1390 | نظرات ()بازدید : 370

بسم الله تاریخ : چهارشنبه 19 بهمن 1390
قلعه بمپور تاریخ : جمعه 10 مهر 1394
کهندژ بلوچستان تاریخ : جمعه 10 مهر 1394
فرهنگ سامره تاریخ : یکشنبه 22 اردیبهشت 1392
فرهنگ حسونا تاریخ : جمعه 20 اردیبهشت 1392
جغرافیای تاریخی مازندران.شهرفریم تاریخ : یکشنبه 15 اردیبهشت 1392
ژان دیولافوا تاریخ : پنجشنبه 12 اردیبهشت 1392
تندیسک های ونوس در پیش ازتاریخ تاریخ : یکشنبه 08 اردیبهشت 1392
نوروزایران باستان تاریخ : سه شنبه 29 اسفند 1391
شهرستان چابهار تاریخ : شنبه 12 اسفند 1391
منابع آزمون کارشناسی ارشدباستان شناسی تاریخ : دوشنبه 10 مهر 1391
تاثیرهنرچین برهنرایران.... تاریخ : پنجشنبه 15 تیر 1391
کلیله ودمنه تاریخ : سه شنبه 13 تیر 1391
باستان شناسی درافغانستان تاریخ : دوشنبه 12 تیر 1391
تیسفون... تاریخ : یکشنبه 11 تیر 1391
طاق کسری(ایوان مداین)... تاریخ : جمعه 09 تیر 1391
نقش سپاه سربازان جاویدان درتخت جمشید... تاریخ : پنجشنبه 08 تیر 1391
قلعه فلکالافلاک لرستان... تاریخ : سه شنبه 06 تیر 1391
غاردوشه لرستان... تاریخ : دوشنبه 05 تیر 1391
غارمیرملاس واقع درکوهدشت لرستان... تاریخ : شنبه 03 تیر 1391
سلجوقیان... تاریخ : جمعه 02 تیر 1391
ایلخانان(مغول)... تاریخ : پنجشنبه 01 تیر 1391
تپه زیویه... تاریخ : چهارشنبه 31 خرداد 1391
مکتب هرات... تاریخ : جمعه 05 خرداد 1391
مکتب تبریز(2)... تاریخ : پنجشنبه 04 خرداد 1391
مکتب تبریز(1)... تاریخ : سه شنبه 02 خرداد 1391
کماالدین بهزاد... تاریخ : دوشنبه 01 خرداد 1391
آرامگاه شاهان هخامنشی درخطر... تاریخ : پنجشنبه 28 اردیبهشت 1391
سکه های ساسانی درداراب تاریخ : چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391
کشف ابزارجراحی مغز5هزارساله درهرمزگان... تاریخ : سه شنبه 26 اردیبهشت 1391
دکترنگهبان پدرعلم باستان شناسی در ایران... تاریخ : یکشنبه 24 اردیبهشت 1391
150محوطه باستانی درقشم... تاریخ : یکشنبه 24 اردیبهشت 1391
64قطعه آجرمنقوش دوره مادها درقم کشف شد... تاریخ : شنبه 23 اردیبهشت 1391
کشف ساختارهای شطرنجی درمعماری یک شهرساسانی(استخر) تاریخ : جمعه 22 اردیبهشت 1391
ارنست هرتسفلدازکوه خواجه میگوید... تاریخ : پنجشنبه 21 اردیبهشت 1391
دیواربزرگ گرگان تاریخ : پنجشنبه 21 اردیبهشت 1391
برجسته ترین باستان شناسان تاریخ : چهارشنبه 20 اردیبهشت 1391
سوزندوزی بلوچستان تاریخ : سه شنبه 19 اردیبهشت 1391
گاندو(تمساح پوزه کوتاه) تاریخ : دوشنبه 18 اردیبهشت 1391
برگذاری چهارمین همایش باستان شناسی جنوب آسیادرزاهدان تاریخ : شنبه 02 اردیبهشت 1391
نقاشی دیواری تاریخ : پنجشنبه 11 اسفند 1390
هنرومعماری اسلامی تاریخ : چهارشنبه 10 اسفند 1390
اولین وتنهاجام انیمیشن جهان درشهرسوخته... تاریخ : سه شنبه 09 اسفند 1390
هنراسلامی دراسپانیا(اندلس) تاریخ : سه شنبه 09 اسفند 1390
شعری دروصف کوروش کبیر تاریخ : دوشنبه 08 اسفند 1390
هنرنقاشی... تاریخ : دوشنبه 08 اسفند 1390
غارهای لرستان تاریخ : یکشنبه 07 اسفند 1390
چغازنبیل(زیگورات) تاریخ : شنبه 06 اسفند 1390
چغامیش(جنوب شرقی دزفول) تاریخ : جمعه 05 اسفند 1390
مهراستوانه ای کوروش کبیر تاریخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390

این نظر توسط محمدرضاداداشی در تاریخ 1392/12/23 و 15:56 دقیقه ارسال شده است

سعی کنید چندتا عکس بگذارید و توضیحی هم برای آن بدهید.


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی


وبسایت رسمی باستان شناسی ××××××× گرگهاخوب بدانندکه دراین ایل غریب گرپدرمردتفنگ پدری هست هنوز× گرچه مردان قبیله همگی کشته شدند توی گهواره پسری هست هنوز× آب اگرنیست نترسید که درقافله مان دل دریایی وچشمان تری هست هنوز
بالای صفحه
وبسایت رسمی باستان شناسی
firefox
opera
google chrome
safari