close
تبلیغات در اینترنت
در هیاهوی زندگی در یافتم::چه دویدنهایی که فقط پاهایم را از من گرفت در حالیکه گویی ایستاده بودم!!!چه غصه هایی که فقط سپیدی مویم را حاصل شد در حالیکه قصه ای کودکانه بیش نبود...دریافتم:: کسی هست که اگر بخواهد میشودواگرنخواهد نمیشود به همین سادگی!!!کاش نه میدویدم نه غصه میخوردم فقط اورا نگه میداشتم او خودش بجایم میدویدوغصه میخورد.....از انسانها غمی به دل نگیر؛زیراخودنیزغمگینند؛باآنکه تنهایندولی ازخودمیگریزند،زیرابه خودوعشق خودشک دارند.پس دوستشان بدار اگرچه دوستت نداشته باشند.......

جام مارلیک(گیلان)

جمعه 31 فروردین 1397
توضيحات بنر تبليغاتي



نویسنده : سمیه درک زاده |

 

 

جام زرین

جام زرین

تپه مارلیک یک محوطهٔ باستانی در کرانهٔ خاوری سفیدرود و در درهٔ گوهر رود روستای نصفی (استان گیلان، شهرستان رودبار) واقع است. تپه‌ مارلیک بقایای به جای مانده از تمدن باستانی متعلق به دست کم ۳۰۰۰ سال پیش است. پژوهشگران گمان می برند که این تپه آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان مردمان این تمدن بوده است.

نام

گروهی از پژوهشگران نام مارلیک را برگرفته از واژگان گیلکی "مار" و "لیک" (سوراخ) می‌دانند و دلیل این نام گذاری را انبوه مارهایی که در گذشته در آن زندگی‌ میکردند می‌دانند. گروهی دیگر مارلیک را برگرفته از نام قوم آمارد می شمارند.آنها مارلیک را ساخته شده از ۲ واژه "مارد" (اشاره به آماردها) و "لیک" (قوم) می‌دانند. اگر این نظریه درست باشد این تمدن به مردم آمارد تعلق دارد.

آثار باستانی

پژوهشگران بر این باورند که آثار باستانی این منطقه متعلق به فرمانرواینی است که در اواخر هزاره دوم و آغاز هزاهٔ اول پیش از میلاد بر این ناحیه حکومت میکردند. مردمان این تمدن مردگان خود را بنا بر آیین خود و همراه با اشیاارزشمند به خاک می سپردند. در این تپه ۲۵ آرامگاه وجود دارد و در برخی‌ از آنها بازمنده استخوان به دست آماده است. در همهٔ آرامگاه‌ها اشیایی مانند ظروف‌ سفالین‌، دکمه‌های‌ تزئینی‌، انواع‌ سرگرز، پیکان‌، جام‌های چینی‌، طلا، نقره و مفرغ، خنجر، شمشیر،مجسمه‌های‌ برنزی‌ و سفالی، سرنیزه‌ و کلاه‌خود و ... پیدا شده است. پارچه‌های به دست آماده نیز خبر از وجود بافندگی در هزاران سال پیش در ایران میدهند. همچنین در کاوشگری ها آثار ساختمان‌ چهار دیواری‌ پدیدار شد که‌ در حدود ۳۰متر مساحت‌ داشت‌ و به‌ نظر می‌آمد آرامگاه‌ یا معبد باشد.
گفته میشود که جام‌های شیشه‌ای در این محوطه از اولین نمونه‌های صنعت شیشه سازی بشر است.

فرهنگ

برای مردم این فرهنگ خورشید تا حد پرستش مهم بوده است. نقش خورشید به صورت ترنج ها‌ی هندسی در کف بسیاری از جام‌ها و ظروف است. خورشید در مرکز همه چیز است و همه جاندران از روشنایی‌ او زندگی‌ میگیرند. همچنین به خاک سپردن مردگان با چنین اشیایی نشانگر اعتقاد آنها به زندگی‌ پس از مرگ می‌باشد.
این نکته قابل ذکر است که آثار به دست آمده از این تپه به خصوص ظروف مفرقی شباهت‌های زیادی به آثار به دست آمده از سیلک کاشان دارد. پاره از باستان شناسان بر این باور هستند که اقوام سیلک در حقیقت همان مارلیک‌ها بودند که بر آثر حملهٔ آشوریها به منطقهٔ سیلک کاشان مهاجرت کردند، و سپس با پیوستن به مادها در ایجاد امپرتوری مقتدر ماد در آغاز هزاهٔ اول پیش از میلاد نقش به سزا داشتند.

گردنبند یافت شده در مارلیک با نشان سواستیکا. نگهداری شده در موزه ملی ایران

گردنبند یافت شده در مارلیک با نشان سواستیکا. نگهداری شده در موزه ملی ایران

جام مارلیک

جام مارلیک جامی از زر ناب و به ارتفاع ۱۸ سانتی متر است. ارتفاع نقش‌های برجسته جام به ۲ سانتیمتر می‌رسد. نقش میانی جام درخت زندگی‌ است که در هر دو سوی درخت ۲ گاو بالدار که از درخت بالا میروند. هویت ایرانی‌ سازندهٔ این جام از نمایش نیم رخ بدن حیوان‌ها و سر آنها از رو به رو آشکار است. در کفّ این جام گلی‌ نقش بسته که در وسعت آن یک خورشید با شعاع منظم نقش بسته است.

تپه مارلیک یکی از 5 تپه باستانی است که در دره گوهررود در روستای نصفی واقع شده‌اند  دره‌ای خوش آب و هوا که برای سال‌ ها محل سکونت اجداد ثروتمند گیلانی ‌ها بوده. تپه ‌های زینب بیجار ، پیلاقلعه ، دوربیجار و جازم کول ، بقیه این تپه‌ ها هستند.
در پاییز سال ۱۳۴۰ش ، هیاتى به سرپرستى دکتر عزت‌ الله نگهبان جهت بررسى و تحقیق عازم روستای تاریخی نصفی، منطقه رحمت‌ آباد رودبار شد . این حفارى که به مدت ۱۴ ماه از پاییز ۱۳۴۰ تا آخر پاییز ۱۳۴۱ ادامه داشت ، منجر به پیدا شدن ۵۳ آرامگاه به طور منظم و پراکنده در سطح تپه شد . این  آرامگاه‌ ها عموما از سنگ و گل ساخته شده بودند .
در ساخت این آرامگاه ‌ها از تخته سنگ‌ هاى بزرگ طبیعى که در سطح تپه وجود داشته، استفاده ‌شده . در بعضى قسمت ‌ها هم از سنگ‌ هاى زرد رنگى استفاده شده که از  ۱۵کیلومتر دور تر و از دره گوهررود به این محل انتقال یافته‌‌اند.
حفاری تپه مارلیک برای دکتر نگهبان و همکارهایش یک دردسر بزرگ بود، تهمت ها و دردسر هایی که باعث و بانی‌ اش مقام ‌های دولتی بودند و به دادگاهی شدن دکتر و همکارهایش کشید ؛ دردسری بزرگ که به نتیجه ‌اش می ‌ارزید .
از این منطقه تعداد زیادی ظروف و اشیای سیمین و زرین به دست آمده که نشانگر ثروت فراوان ساکنان آن است . قدمت این آثار به حدود 3 هزار سال پیش یعنى اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد مسیح مى ‌رسد .
ماردی‌ ها اقوام ساکن مارلیک مردگان‌ شان را با لباس رسمى و تزئینات کامل روى تخته سنگ و به پهلو قرار مى ‌داده‌ اند . در این حالت زانو ها اندکى خمیده می ‌شدند . همراه مردگان ، ظروف تشریفات مذهبى ، مجسمه ‌ها ، زیور آلات ، اسلحه ، ابزار و ادوات ، ظروف و ادوات آشپزخانه ، مدل و نمونه ادوات مختلف و اسباب ‌بازى کودکان دفن مى ‌شد . این امر نمایانگر هویت و حرفه صاحب آرامگاه و عقاید مذهبى اقوام ساکن در محل بود.

 
به جز این اشیا ، آثار و ادوات جنگى از جنس مفرغ مانند : خنجر ، پیکان ، سر نیزه و نیز وسایل تزئینى مانند : گوش پاک ‌کن ، ناخن پاک ‌کن ، گوشواره ‌، دستبند ، گردنبند ، پیشانى ‌بند ، مو بند ، سنجاق سر و همچنین ادوات و وسایل مورد استفاده نظیر ظروف ، دوک نخ ریسی ، دیگ ، ملاقه ، سیخ کباب ، ظروف سفالین ، پیکرک‌ ها و مجسمه ‌هاى سفالین و فلزى در مارلیک یافت شده‌ اند . وسایل رزمى مانند : خنجر ، شمشیر ، سرنیزه ، سرگرز ، مچ بند ، بازوبند رزمی و تیردان مفرغى بیانگر جنگجو بودن این اقوام است.
یکی از کشفیات مهم این تپه ، 2 مهر استوانه ‌ای است که روی آنها به خط میخی نقش شده است . این مهر ها به باستان‌ شناسان برای تشخیص خط و تاریخ  مارلیکی ‌ها بسیار کمک کرده است .

گنجینه نفیس مارلیک
در کرانه شرقی سفیدرود دره زیبایی به نام گوهر رود در دهکده نصفی وجود دارد که به علل حاصلخیزی خاک ، ملایمت هوا و رطوبت و بارندگی کافی از بهترین نقاط این ناحیه به شمار می رود . در وسط دره ی گوهر رود  ، رودخانه ای به همین نام جریان دارد که از شعبه های کوچک سفید رود است .
در دره گوهر رود تپه های کوچک و بزرگی به چشم می خورد که مربوط به دوره های باستانی است و تپه مارلیک یکی از مهم ترین آن هاست . این تپه در محلی به نام چراغعلی تپه ( مالک قدیمی آن ) شهرت دارد . تپه های باستای گوهر رود از جمله مارلیک بقایای یک تمدن باستانی فراموش شده ای را در دل خود مدفون کرده اند .
تپه مارلیک  ، که گنجینه ای ارزنده از هنر و تمدن بشری را در طول قرن ها در خود پنهان کرده است در حقیقت تپه ای طبیعی و صخره ای است که از سنگ های سولفات آهن تشکیل شده و لایه های طبیعی و تحتانی آن چنان است که شکاف های بزرک درون تپه ایجاد کرده و همین حفره ها موجب شده تا حیواناتی چون موش و مار به فراوانی در آن لانه کنند . عده ای معتقدند که نام مارلیک به دلیل وفور مار در این تپه بر انجه اطلاق شده است و افسانه مار و گنج در این تپه مصداق واقعی پیدا کرده است .
اما برخی نیز مارلیک را یک واژه ی تاریخی می دانند که از دو جز " مارد " و " لیک " ترکیب شده و معنای قوم " مارد " را می دهد . اینان استدلال می کنند که این کلمه در اصل " ماردلیک " بوده و با حذف " دال " مارلیک شده است . مارد اشاره به آمارد هاست و " لیک " هم همان " لک " است به معنای قوم و طایفه و عشیره است که در واژه هایی نظیر اسکو + لک و گیل+ لک دیده می شود . اگر نظریه اخیر را قبول کنیم بی گمان باید گنجینه ی مارلیک را متعلق به قوم آمارد بدانیم . کاوش های مارلیک در سال های 41-1340 با همکاری دانشگاه تهران و اداره باستان شناسی انجام گرفت .

در ادامه کاوش ها وضعیت اصلی تپه که معرف آرامگاه و گورستان اقوام فراموش شده باستانی است آشکار شد .
احتمال می رود که این تپه ، آرامگاه خصوصی فرمانروایان و شاهزادگان محلی بوده است که در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول پیش از میلاد در این منطقه حکومت می کرده و مردگان خود را بنا بر سنن و آیین های رایج آن دوره به همراه اشیاء و آثار قیمتی در این آرامگاه ها به خاک می سپرده اند .
زمانی که سه چهارم کاوش در تپه انجام شد در حدود 25 آرامگاه با اتاق آرامگاه کشف شد که در همه آنها اشیایی مانند ظروف مفرغی – ظرف های سفالین- دکمه های تزئینی- انواع سرگرز ، پیکان ، شمشیر ، خنجر ، مجسمه های برنزی و سفالی ،کلاه خود  ، سرنیزه  ،سوزن های طلاو مفرغ و ... با نقوشی از انسان و گیاهان و حیوانات نظیر گاو کوهاندار  ،گاو بالدار  ، اسب شاخدار و اسباب بازی هایی برای کودکان دوک پشم ریسی و افزاری از این گونه بدست آمد که معرف فرهنگ و طرز زندگی این اقوام هستند .و نشان از اعتقاد به زندگی پس از مرگ دارد .
پارچه های بدست آمده از تپه های مارلیک نشانه ظهور و پیشرفت صنعت بافندگی در گیلان هزاران سال پیش است .
از جمله موارد جالب کشف کاشفان ، مهری است که روی آن خط میخی حک شده است و یا مهر دیگری که مجلس شکا ر را نشان می دهد . به گفته باستان شناسان قدمت آنها به بیش از سه هزار سال می رسد .
نمونه بی بدیل این کاوش ها جام مارلیک است که از زر ناب است و ارتفاع آن به 18 سانتی متر می رسد .
ارتفاع نقش برجسته های جام تا دو سانتی متر می رسد که نشان دهنده مهارت استاد کاری است که با ضربات چکش آن را آفریده است .
نقش وسط جام درخت زندگی است و در دو سوی درخت دو گاو بالدار دیده می شود که در حال بالا رفتن از درخت هستند . نمایش بدن حیوان به حالت نیم رخ و نمایش سر آنها از روبه رو  ، از ویژگی های هنر ایرانی است و هویت ایرانی سازنده اش را نشان می دهد .
در کف جام گلی زیبا نقش شده است .در میان گل نقش خورشید دیده می شود که شعا ع های خود را به طور منظم پراکنده است .
برای اقوام مارلیک خورشید تا حد پرستش بسیار مهم بوده است و تا جایی که می توانسته اند نماد خورشید را به شکل ترنج های هندسی تزئینی در کف اکثر ظروف و جام های فلزی به تصویر کشیده اند . وقتی به نوع نقش و طرز ترسیم این ترنج ها توجه می کنیم در می یابیم خورشید در مرکز همه چیز است و همه موجودات از نور و حرارت جانبخش او زندگی می گیرند .
با اینکه انسان در هزاره ششم پیش از میلاد به فلزات دست پیدا کرده است اما از افتخارات مهم تمدن مارلیک صنایع فلزی و مخصوصا صنایع مفرغی است . در منطقه مارلیک به سبب وجود معادن سنگ فلز و منابع سوخت مانند چوب فراوان تولید مفرغ رونق زیادی یافته و کارگاه های صنایع مفرغی به وجود می آیند .

از نقاط اوج و شگفتی های دیگر صنعت مارلیک جامهای شیشه است که گفته می شود از اولین نمو نه های صنعت شیشه سازی بشر است .
و سرانجام این تمدن درخشان چه می شود ؟ برخی باستان شناسان معتقدند به دلیل شباهت فراوان آثار مکشوفه از سیلک در کنار شهر کاشان به خصوص آثار مفرغی ظروف و و ادوات و ابزار بسیار محتمل است که اقوام سلیک همان مارلیکی ها باشند که پس از حمله آشوریها به منطقه سیلک مهاجرت کرده اند و سپس به تدریج به ماد ها که از اقوام هند و ایرانی بودند پیوسته و در مراحل اولیه تکوین دولت ماد شرکت داشته و با دیگر گروه های مقتدر هند و ایرانی  ، امپراطوری مقتدر ماد را در اوایل هزاره اول پیش از میلاد به وجود آورده باشند .
مجموعه آثار مارلیک در طبقه فوقانی موزه ملی ایران تهران نگاهداری می شود.

نوازندگان مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا.

نوازندگان مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا.

کاسه‌ای از جنس خاک رس کشف شده از تپه مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا. این نوع کاسه می‌توانست در برگیرنده سهمیه غذایی یک روز کارگری باشد که به بیگاری گرفته می‌شده است.

کاسه‌ای از جنس خاک رس کشف شده از تپه مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا. این نوع کاسه می‌توانست در برگیرنده سهمیه غذایی یک روز کارگری باشد که به بیگاری گرفته می‌شده است.

خشت آجری دارای نوشته ای به خط میخی عیلامی (تقریبا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد) کشف شده در تپه مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا.

خشت آجری دارای نوشته ای به خط میخی عیلامی (تقریبا ۱۰۰۰ سال پیش از میلاد) کشف شده در تپه مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا.

جام سیمین با حاشیه زینتی گوسفند، قرن ۱۴ تا ۱۱ پیش از میلاد. محل کشف گورستان تپه مارلیک، موزه لوور.

جام سیمین با حاشیه زینتی گوسفند، قرن ۱۴ تا ۱۱ پیش از میلاد. محل کشف گورستان تپه مارلیک، موزه لوور.

دستبند برنزی، مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا.

دستبند برنزی، مارلیک، موزه رزکرس مصر، سان خوزه، کالیفرنیا


امتیاز : نتیجه : 0 امتیاز توسط 0 نفر مجموع امتیاز : 0


نمایش این کد فقط در ادامه مطلب

تاریخ : پنجشنبه 13 بهمن 1390 | نظرات ()بازدید : 827

بسم الله تاریخ : چهارشنبه 19 بهمن 1390
قلعه بمپور تاریخ : جمعه 10 مهر 1394
کهندژ بلوچستان تاریخ : جمعه 10 مهر 1394
فرهنگ سامره تاریخ : یکشنبه 22 اردیبهشت 1392
فرهنگ حسونا تاریخ : جمعه 20 اردیبهشت 1392
جغرافیای تاریخی مازندران.شهرفریم تاریخ : یکشنبه 15 اردیبهشت 1392
ژان دیولافوا تاریخ : پنجشنبه 12 اردیبهشت 1392
تندیسک های ونوس در پیش ازتاریخ تاریخ : یکشنبه 08 اردیبهشت 1392
نوروزایران باستان تاریخ : سه شنبه 29 اسفند 1391
شهرستان چابهار تاریخ : شنبه 12 اسفند 1391
منابع آزمون کارشناسی ارشدباستان شناسی تاریخ : دوشنبه 10 مهر 1391
تاثیرهنرچین برهنرایران.... تاریخ : پنجشنبه 15 تیر 1391
کلیله ودمنه تاریخ : سه شنبه 13 تیر 1391
باستان شناسی درافغانستان تاریخ : دوشنبه 12 تیر 1391
تیسفون... تاریخ : یکشنبه 11 تیر 1391
طاق کسری(ایوان مداین)... تاریخ : جمعه 09 تیر 1391
نقش سپاه سربازان جاویدان درتخت جمشید... تاریخ : پنجشنبه 08 تیر 1391
قلعه فلکالافلاک لرستان... تاریخ : سه شنبه 06 تیر 1391
غاردوشه لرستان... تاریخ : دوشنبه 05 تیر 1391
غارمیرملاس واقع درکوهدشت لرستان... تاریخ : شنبه 03 تیر 1391
سلجوقیان... تاریخ : جمعه 02 تیر 1391
ایلخانان(مغول)... تاریخ : پنجشنبه 01 تیر 1391
تپه زیویه... تاریخ : چهارشنبه 31 خرداد 1391
مکتب هرات... تاریخ : جمعه 05 خرداد 1391
مکتب تبریز(2)... تاریخ : پنجشنبه 04 خرداد 1391
مکتب تبریز(1)... تاریخ : سه شنبه 02 خرداد 1391
کماالدین بهزاد... تاریخ : دوشنبه 01 خرداد 1391
آرامگاه شاهان هخامنشی درخطر... تاریخ : پنجشنبه 28 اردیبهشت 1391
سکه های ساسانی درداراب تاریخ : چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391
کشف ابزارجراحی مغز5هزارساله درهرمزگان... تاریخ : سه شنبه 26 اردیبهشت 1391
دکترنگهبان پدرعلم باستان شناسی در ایران... تاریخ : یکشنبه 24 اردیبهشت 1391
150محوطه باستانی درقشم... تاریخ : یکشنبه 24 اردیبهشت 1391
64قطعه آجرمنقوش دوره مادها درقم کشف شد... تاریخ : شنبه 23 اردیبهشت 1391
کشف ساختارهای شطرنجی درمعماری یک شهرساسانی(استخر) تاریخ : جمعه 22 اردیبهشت 1391
ارنست هرتسفلدازکوه خواجه میگوید... تاریخ : پنجشنبه 21 اردیبهشت 1391
دیواربزرگ گرگان تاریخ : پنجشنبه 21 اردیبهشت 1391
برجسته ترین باستان شناسان تاریخ : چهارشنبه 20 اردیبهشت 1391
سوزندوزی بلوچستان تاریخ : سه شنبه 19 اردیبهشت 1391
گاندو(تمساح پوزه کوتاه) تاریخ : دوشنبه 18 اردیبهشت 1391
برگذاری چهارمین همایش باستان شناسی جنوب آسیادرزاهدان تاریخ : شنبه 02 اردیبهشت 1391
نقاشی دیواری تاریخ : پنجشنبه 11 اسفند 1390
هنرومعماری اسلامی تاریخ : چهارشنبه 10 اسفند 1390
اولین وتنهاجام انیمیشن جهان درشهرسوخته... تاریخ : سه شنبه 09 اسفند 1390
هنراسلامی دراسپانیا(اندلس) تاریخ : سه شنبه 09 اسفند 1390
شعری دروصف کوروش کبیر تاریخ : دوشنبه 08 اسفند 1390
هنرنقاشی... تاریخ : دوشنبه 08 اسفند 1390
غارهای لرستان تاریخ : یکشنبه 07 اسفند 1390
چغازنبیل(زیگورات) تاریخ : شنبه 06 اسفند 1390
چغامیش(جنوب شرقی دزفول) تاریخ : جمعه 05 اسفند 1390
مهراستوانه ای کوروش کبیر تاریخ : پنجشنبه 04 اسفند 1390


نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتی


وبسایت رسمی باستان شناسی ××××××× گرگهاخوب بدانندکه دراین ایل غریب گرپدرمردتفنگ پدری هست هنوز× گرچه مردان قبیله همگی کشته شدند توی گهواره پسری هست هنوز× آب اگرنیست نترسید که درقافله مان دل دریایی وچشمان تری هست هنوز
بالای صفحه
وبسایت رسمی باستان شناسی
firefox
opera
google chrome
safari